محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
138
خلاصة الحكمة ( فارسى )
ادويه را كوفته ، بيخته به آب برگ بارتنگ كه بهدانه [ را ] كوبيده در آن شيره كشيده باشند ، سرشته حبوب سازند هر حبّى به مقدار نخودى كوچك . شربتى : از پنج حبّ تا ده . حبّ حابس دم لى به نسخهء ديگر : مرواريد ناسفته ، مرجان سفيد ، اگر نباشد مرجان قرمز ، كهرباى شمعى ، فادزهر معدنى خطايى ، گل ارمنى ، گل مختوم ، گل داغستانى ، دمالاخوين ، كتيرا ، صمغ عربى ، طباشير ، حبّ الآس ، از هر يك ، يك درم ؛ پوست بيخ انجبار ، نشاسته ، از هر يك ، سه درم ؛ احجار را بر روى سنگ سماق صلايه كرده باقى ادويه را كوفته ، بيخته به آب برگ بارتنگ كه بهدانه كوبيده ، در آن شيره كشيده باشند سرشته ، حبوب سازند هر حبّى به مقدار نخودى كوچك . شربتى : از پنج تا ده حبّ . « 1 » حبّ جدوار / حبوب جدوار حب جدوار : امساك منى كند و سرعت انزال منى را دور گرداند و تقويت باه كند و پشت را قوى گرداند و ضيق النفس را نافع بود و بواسير بادى و خونى را سود دارد و تبهاى كهنه و سرفه و سلّ را مفيد است . صنعت آن : علك البطم ، مصطكى رومى ، از هر يك ، يك درم ؛ قرنفل سه درم ؛ مشك تبتى يك دانگ و نيم ؛ جدوار خطايى مجرب دو دانگ ؛ زعفران يك درم ؛ اجزا را نرم ساييده با اندك شيرهء نبات به گلاب ؛ به قوام آورده ، سرشته حبوب سازند ، هر حبى به قدر نخودى به ورق طلا و نقره پيچيده در سايه خشك كرده نگاه دارند . مقدار شربت : شربتى پنج حب . « 2 » حبوب جدوار حبوب جدوار : حبوبى كه اصل و عمود در آن جدوار است ، و آن دو گونه است ؛ اول آن كه در آن قدرى افيون نيز داخل است . دوم آن كه در آن افيون داخل نيست . و حبوب جدوار در قرابادين كبير ، ذكر شده است . « 3 »
--> ( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 4 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 641 . ( 3 ) . همان ، ص 636 - 643 .